Patlamadan Korunma Dokümanı

30.04.2013 tarih ve 28633 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmeliğin 6. Maddesine göre; Patlamadan Korunma Dokümanı hazırlamak zorundadır.

Tanımlar

Yönetmelik : Çalışanların patlayıcı ortamların tehlikelerinden korunması hakkında yönetmelik resmi   İş güvenliği : İşyerinin sağlık koşulların uygun hale getirilmesi çalışanların ve işyerinin güvenliğini sağlanması

Patlayıcı Ortam: Yanıcı maddelerin gaz, buhar, sis ve tozlarının atmosferik şartlar altında hava ile oluşturduğu ve herhangi bir tutuşturucu kaynakla temasında tümüyle yanabilen karışım olarak tanımlayabiliriz.

Patlama: Yanabilen malzemenin oksijenle reaksiyonu sonucu yüksek enerji oluşumu ile ortaya çıkan ani bir kimyasal reaksiyondur.

Toz: Atmosferde bazı durumlarda havada asılı kalabilen, kendi ağırlıklarıyla çökelen küçük katı parçacıklar, fiberler, uçuşan taneler.

Patlayıcı Toz Ortam: Katı parçacıklar olup, 500 µm veya aşağı boyutlarda havada asılı kalabilen ağırlığı ile atmosfer dışına inebilen yanabilen veya havada kızarabilen, normal sıcaklıkta atmosferik basınç altında patlayıcı karışım oluşturabilen parçacıkların hava ile oluşturduğu ortam.

Patlayıcı Gaz Ortam: Normal şartlar altında havanın gaz veya buhar halindeki yanıcı maddelerle yaptığı karışımdır.

Yanıcı Sıvı:  Parlama derecesi 37°C veya daha yukarı olan sıvılar ise yanıcı sıvı olarak nitelendirilmektedir.

Parlayıcı Sıvı: Parlama noktası 37°C’nin altında ve buhar basıncı 3 kg/cm²’den az olan sıvılar parlayıcı sıvı olarak adlandırılır.

Yanıcı Gaz veya Buhar: Hava ile belli bir oranda karışarak patlayıcı ortam oluşturan gaz veya buhar.

Yanıcı Toz: Atmosferik şartlarda hava ile patlayıcı karışım oluşturabilen yanabilen toz.

Parlama Noktası: Belirli standart şartlar altında bir sıvının alevlenebilir buhar/ hava karışımı oluşturacak miktarda buhar çıkardığı en düşük sıvı sıcaklığı.

Patlamadan Korunma Dokümanı : Patlayıcı ortamı tanımlamak, Tehlikleri belirlemek , Risk Değerlendirmesi yapmak, ortamın  tutuşmasını önlemek, Patlamanın zararlı etkilerini azaltacak, önlemleri almak amacıyla hazırlanan dokümandır.

PATLAMANIN KİMYASI

Yanıcı malzeme ile oksijenin reaksiyona girmesi ve kıvılcım kaynağı ile ateşlenmesi sonucu oluşan hızlı bir reaksiyon tanımladığımız patlamada basınç, gaz genişlemesi, yüksek enerji, yüksek hız önemli parametreler olarak ortaya çıkar. Bu nedenle yangına göre daha çok tahrip etme özelliğine sahiptir. Örnek olarak, 5 psi’lik basınca maruz kalan çalışan %1 ‘inde kulak zarı patlamakta, 45 psi de bu oran %99 olmaktadır. Akciğer hasarı ise 45 psi de meydana gelmekte ve 35-45 psi basınç değerinde %1’lik ölüm oranı 55-65 psi de %99 oranına çıkmaktadır

Patlamaların önlenmesi ve bunlardan korunmayı sağlamak amacıyla işveren, aşağıda belirtilen temel ilkelere ve verilen öncelik sırasına uyarak, yapılan işlemlerin doğasına uygun olan teknik ve organizasyona yönelik önlemleri alacaktır:

  • Patlayıcı ortam oluşmasını önlemek,
  • Yapılan işlemlerin doğası gereği patlayıcı ortam oluşmasının önlenmesi mümkün değilse patlayıcı ortamın tutuşmasını önlemek,
  • İşçilerin sağlık ve güvenliklerini sağlayacak şekilde patlamanın zararlı etkilerini azaltacak önlemleri almak
  • Patlayıcı ortamdan kaynaklanan özel riskler dikkate alınarak risk değerlendirmesi yapılacak

Patlama riski, patlayıcı ortamların oluşabileceği yerlere açık olan veya açılabilen diğer yerler de dikkate alınarak bir bütün olarak değerlendirilecektir. Gerektiğinde patlamanın yayılmasını önleyecek tedbirlerle birlikte alınacaktır. Alınan bu tedbirler düzenli aralıklarla ve işyerindeki önemli değişikliklerden sonra yeniden gözden geçirilecektir. Patlamadan Korunma Dokümanı revize edilir.